حریم خصوصی و امنیت داده هنگام استفاده از API هوش مصنوعی از ایران

یکی از مشتری‌ها چند وقت پیش تیکتی زد که از بیشتر تیکت‌های امنیتی دقیق‌تر بود. چهار سؤال پرسیده بود: آیا کارکنان شما می‌توانند متن پرامپت، پاسخ مدل و فایل‌های من را ببینند؟ آیا این محتوا در لاگ سرور، دیتابیس، کش، بکاپ یا لاگ دیباگ ذخیره می‌شود؟ وقتی درخواست به سرویس‌دهندهٔ اصلی می‌رود، آیا کل محتوا منتقل می‌شود؟ و مدت نگهداری چقدر است؟ کسی که این‌ها را می‌پرسد لایق جواب تبلیغاتی نیست، پس مقالهٔ زیر همان جواب فنی است، با همان صراحت.

در سمت نِت اَرز چه چیزی ذخیره می‌شود

هر درخواستی که از طریق درگاه هوش مصنوعی ما رد می‌شود، یک ردیف در جدول درخواست‌ها می‌سازد. آن ردیف فقط فراداده است؛ یعنی داده‌ای دربارهٔ درخواست، نه خودِ درخواست. دقیقاً این چیزها ثبت می‌شود:

• شناسهٔ کاربر، حساب، پروژه و کلید API که درخواست با آن آمده است.
• سرویس‌دهنده، نام مدل روی سایت ما، نام مدل در سمت سرویس‌دهنده و نوع اندپوینت.
• وضعیت درخواست، کد وضعیت HTTP، کد و پیام خطا در صورت شکست، و اینکه پاسخ به‌صورت جریانی (streaming) بوده یا نه.
• شمار توکن‌ها: ورودی، خروجی، کش‌شده، توکن استدلال و مجموع. همچنین تعداد تصویر، ثانیهٔ صوت و تعداد کاراکتر برای مدل‌هایی که این‌طور محاسبه می‌شوند.
• اعداد مالی: هزینهٔ تمام‌شده، قیمت شما، حاشیهٔ سود و نرخ دلاری که آن لحظه ملاک بوده است.
• زمان‌ها: تأخیر کل و زمان رسیدن اولین بایت پاسخ، به‌علاوهٔ زمان ثبت و تکمیل.
• آی‌پی و مرورگر یا کلاینتی که درخواست از آن آمده است.
• اندازهٔ درخواست و اندازهٔ پاسخ برحسب بایت — یعنی صرفاً یک عدد که می‌گوید چقدر داده رد شده، نه اینکه آن داده چه بوده است.

و اما آن چیزی که ذخیره نمی‌شود: متن پرامپت شما، پاسخ مدل و فایل‌هایی که ضمیمه می‌کنید در هیچ ستونی از این جدول نوشته نمی‌شود. ستونی برای نگهداری‌شان وجود ندارد. این یک تصمیم معماری است، نه یک سیاست نوشته‌شده روی کاغذ که فردا عوض شود؛ برای عوض شدنش باید ساختار دیتابیس تغییر کند.

پس کارکنان چه چیزی را می‌بینند؟

همان فراداده را. یک کارشناس یا مدیر سیستم وقتی گزارش مصرف را باز می‌کند، می‌بیند شما ساعت فلان با فلان مدل، فلان‌قدر توکن مصرف کرده‌اید و چقدر هزینه شده و درخواست موفق بوده یا خطا خورده. متن سؤالتان آنجا نیست که دیده شود.

یک استثنای صادقانه هم بگوییم: اگر درخواست شما با خطا مواجه شود، پیام خطایی که سرویس‌دهندهٔ اصلی برگردانده ثبت می‌شود تا بشود مشکل را پیگیری کرد. این پیام، متن درخواست شما نیست، اما در مواردی که خطا خودش مربوط به محتوا باشد ممکن است اشاره‌ای به آن داشته باشد. همین و نه بیشتر.

لاگ، کش، بکاپ و لاگ دیباگ

سؤال درست همین است، چون معمولاً نشتی اطلاعات از دیتابیس اتفاق نمی‌افتد، از لاگ‌ها اتفاق می‌افتد. جواب ما به تفکیک:

این جواب فقط دربارهٔ درگاه API است. برای استودیو هوش مصنوعی وضعیت آگاهانه فرق می‌کند: آنجا خودِ محصول یک چت با تاریخچه است، پس پیام‌ها و پیوست‌های شما در حساب کاربری‌تان ذخیره می‌شوند تا بتوانید بعداً برگردید و ادامه دهید. اگر نمی‌خواهید چیزی ذخیره شود، از API استفاده کنید نه از استودیو. این تفاوت را عمداً می‌گوییم چون گفتنش به نفع فروش ما نیست ولی حق شماست بدانید.

وقتی درخواست به سرویس‌دهندهٔ اصلی می‌رود

اینجا باید کاملاً رک باشیم. بدنهٔ درخواست شما عیناً به سرویس‌دهندهٔ اصلی فرستاده می‌شود — به OpenAI، گوگل، DeepSeek، OpenRouter یا هر سرویس‌دهندهٔ دیگری که آن مدل را اجرا می‌کند. این اجتناب‌ناپذیر است و ماهیت کار یک درگاه همین است؛ مدل روی سرور ما اجرا نمی‌شود و برای گرفتن پاسخ باید سؤال به جایی برود که مدل آنجاست. هر کس ادعا کند واسطه است و محتوا را به سرویس‌دهنده نمی‌فرستد، یا تعریف کارش را نمی‌داند یا حقیقت را نمی‌گوید.

از این نقطه به بعد، سیاست نگهداری همان سرویس‌دهنده حاکم است، نه سیاست ما. توصیهٔ جدی‌مان این است که پیش از فرستادن دادهٔ حساس، سند حریم خصوصی و شرایط استفادهٔ همان شرکت را خودتان بخوانید. یک نکتهٔ عملی هم بدانید: در بیشتر سرویس‌دهنده‌ها، مسیر API با محصول چت مصرفی یکی نیست و معمولاً قواعد سخت‌گیرانه‌تری دارد؛ مثلاً بسیاری از آن‌ها برای داده‌های ورودی API قاعدهٔ جداگانه‌ای نسبت به نسخهٔ عمومی چت اعلام کرده‌اند. اما این را باید در سند رسمی همان شرکت و در تاریخ امروز بررسی کنید، نه از روی حرف ما و نه از روی مقاله‌ای که ممکن است ماه‌ها بعد بخوانید.

مدت نگهداری در سمت ما

ردیف فراداده به‌عنوان سند مصرف و صورتحساب نگهداری می‌شود؛ همان چیزی که گزارش مصرف و ریز هزینهٔ پنل شما از آن ساخته می‌شود و اگر روزی دربارهٔ یک کسر اعتبار اختلافی پیش بیاید، مرجع رسیدگی است. چون متن گفتگوها اصلاً ذخیره نمی‌شود، بحث «مدت نگهداری محتوا» در سمت ما موضوعیت ندارد. برای بخش فروشگاهی سایت قاعدهٔ جداگانه‌ای هست: اطلاعات حساسِ تحویل‌شدهٔ سفارش‌ها یک ماه بعد از سامانه حذف می‌شود و قابل ارسال مجدد نیست، پس هر چیزی که تحویل می‌گیرید همان لحظه ذخیره کنید.

اکانت‌های اشتراکی چت، داستان دیگری است

اگر به‌جای API از اکانت اشتراکی یک سرویس چت استفاده می‌کنید، هیچ‌کدام از تضمین‌های بالا به کارتان نمی‌آید. آنجا گفتگوها داخل همان حساب ذخیره می‌شوند و هر کسی که به آن حساب دسترسی دارد، بالقوه می‌تواند تاریخچه را ببیند. برای کار محرمانه، اکانت اشتراکی گزینهٔ درستی نیست و ما هم پیشنهادش نمی‌کنیم. تفاوت‌ها را در اکانت اشتراکی یا اختصاصی باز کرده‌ایم.

چیزهایی که اصلاً نباید به هیچ مدلی بدهید

مستقل از اینکه از کدام سرویس‌دهنده و کدام واسطه استفاده می‌کنید، یک خط قرمز عملی وجود دارد. این‌ها را نفرستید:

1. هویت اشخاص: کد ملی، شمارهٔ شناسنامه، تصویر کارت ملی و مدارک هویتی خودتان یا دیگران.
2. اطلاعات بانکی: شمارهٔ کامل کارت، CVV2، رمز پویا، شبا و هر چیزی که با آن می‌شود پول جابه‌جا کرد.
3. دادهٔ سلامتِ قابل‌شناسایی: پروندهٔ بیمار همراه با نام، شماره تماس یا کد ملی. اگر برای تحلیل پزشکی از مدل کمک می‌گیرید، اول شناسه‌ها را حذف کنید.
4. اسرار تجاری مشتریانتان: قرارداد امضاشده، فهرست مشتریان، قیمت‌گذاری محرمانه و کدی که طبق قرارداد حق خروجش از سازمان را ندارید.
5. کلیدها و توکن‌ها: کلید API خودتان یا دیگری را داخل متن پرامپت نچسبانید؛ این خطا بیش از آنکه فکر کنید رایج است.

قاعدهٔ ساده‌ای که به همه می‌گوییم: هر چیزی که ناراحت می‌شوید فردا در یک گزارش بیرونی ببینید، اصلاً نفرستید. حذف کردنِ داده بعد از ارسال، همیشه سخت‌تر از نفرستادنش است.

کارهای عملی که ریسک را واقعاً کم می‌کند

این‌ها همان کارهایی است که تیم‌های حرفه‌ای انجام می‌دهند و در پنل API هوش مصنوعی نِت اَرز هم پیش‌بینی شده‌اند:

• برای هر پروژه کلید جدا بسازید. اگر کلیدی لو رفت یا پیمانکاری از تیم رفت، فقط همان کلید را باطل می‌کنید و بقیهٔ سیستم‌ها سر جایشان می‌مانند. مصرف هر پروژه هم جدا دیده می‌شود و همین یک قابلیت، تشخیص نشتی را چند برابر ساده‌تر می‌کند.
• کلیدها را دوره‌ای بچرخانید. کلیدی که یک سال ثابت مانده و در چند سرور و چند لپ‌تاپ کپی شده، عملاً دیگر محرمانه نیست.
• سقف هزینه بگذارید. سقف مصرف روی حساب و کلید، هم جلوی خطای برنامه‌نویسی را می‌گیرد و هم اولین چیزی است که هنگام سوءاستفاده جلوی خسارت را می‌گیرد. روش‌های کنترل هزینه را در کنترل هزینهٔ API جمع کرده‌ایم.
• کلید را در کد و مخزن نگذارید. متغیر محیطی، مدیر اسرار، هر چیزی جز فایل کد. این ساده‌ترین اشتباهی است که بیشترین لو رفتن‌ها را ساخته است.
• لاگ سمت خودتان را هم جدی بگیرید. خیلی وقت‌ها محتوای پرامپت جایی ذخیره می‌شود که خودتان نوشته‌اید، نه در سمت درگاه.

از کجا شروع کنید

اگر می‌خواهید بدون فرستادن هیچ اطلاعات ورودی به کسی، از مدل‌ها استفاده کنید، کلید اختصاصی خودتان را در پنل API بسازید و اعتبار را تومانی شارژ کنید. آدرس پایه، نمونه‌کد و فهرست اندپوینت‌ها در مستندات فنی آمده است. برای مقایسهٔ هزینهٔ API با اشتراک ماهانه تفاوت API و اشتراک را ببینید و اگر می‌خواهید بدانید سراغ کدام سرویس‌دهنده بروید، خرید API اوپن‌ای‌آی و API کلاد از ایران نقطهٔ شروع خوبی هستند. سؤال امنیتی مشخصی دارید که اینجا جوابش نیست؟ در تیکت بپرسید؛ همان‌طور که این مقاله از یک تیکت درآمده است.