حساب OpenAI خودتان یا کلید نِت اَرز؟ مقایسه، انتخاب مدل و اولین کد

عبارت «خرید API چت‌جی‌پی‌تی» یکی از پرتکرارترین جستجوهای برنامه‌نویس‌های ایرانی است و جواب‌هایی که برایش پیدا می‌شود معمولاً یا قدیمی است یا ناقص: کانال‌هایی که کلید اشتراکی می‌فروشند، روش‌هایی که به کارت واسطه و حساب خارجی وابسته‌اند و پیشنهادهایی که اصلاً فرق اشتراک و API را نمی‌دانند. این راهنما را برای این نوشته‌ایم که یک بار برای همیشه تصویر روشنی بدهد: دو راه عملی و قانونی چیست، هر کدام برای چه کسی مناسب است، کدام مدل OpenAI را برای کدام کار انتخاب کنید و چطور در کمتر از ده دقیقه اولین پاسخ را از GPT-5 بگیرید.

اگر تصمیمتان را گرفته‌اید و فقط کلید می‌خواهید، قیمت هر مدل GPT و شارژ اعتبار در صفحهٔ خرید API ChatGPT آمده است؛ این راهنما دو راه را کنار هم می‌گذارد.

اول روشن کنیم: API با اشتراک ChatGPT فرق دارد

اشتراک ChatGPT Plus برای این است که خودتان پشت مرورگر بنشینید و گفتگو کنید؛ مبلغ ثابت ماهانه می‌دهید و رابط آماده تحویل می‌گیرید. API چیز دیگری است: دروازه‌ای که به نرم‌افزار شما اجازه می‌دهد با مدل حرف بزند و پرداختش به‌ازای توکن مصرفی است، نه ماهانه. اگر می‌خواهید ربات تلگرام، چت‌بات سایت، ابزار داخلی شرکت یا هر محصولی برای کاربران دیگر بسازید، چیزی که لازم دارید API است. اگر هنوز مطمئن نیستید در کدام دسته‌اید، تفاوت API و اشتراک را با یک محاسبهٔ ساده بخوانید و اگر جوابتان اشتراک بود، راهنمای خرید ChatGPT Plus برای شماست.

دو راه واقعی خرید API چت‌جی‌پی‌تی از ایران

راه اول: شارژ اعتبار روی حساب OpenAI خودتان

این روش قدیمی‌تر است و همچنان برای یک گروه مشخص بهترین انتخاب است: تیم‌هایی که از قبل روی حساب OpenAI پروژه، کلید و داده دارند یا به قابلیت‌هایی نیاز دارند که فقط در حساب مستقیم فعال است؛ مثل Fine-tuning، Batch API یا فضای ذخیره‌سازی فایل. در این حالت سرویس افزایش اعتبار OpenAI API را در فروشگاه باز می‌کنید، مبلغ دلاری مورد نیاز را مشخص می‌کنید و پشتیبانی اعتبار را روی حساب خودتان می‌نشاند. برای این کار اطلاعات ورود حساب OpenAI را در فرم سفارش و پیش از پرداخت می‌خواهیم؛ روشی بدون رمز وجود ندارد، و اگر نمی‌خواهید آن را بدهید، راه دوم برای شماست. جزئیات، محدودیت‌ها و نکات نگه‌داری حساب را در شارژ اعتبار OpenAI API نوشته‌ایم. نقطه‌ضعفش را هم صادقانه بگوییم: فراخوانی مستقیم API از IP ایرانی مشکل دارد و باید سرورتان بیرون ایران باشد یا از مسیر واسط عبور کند و حساب OpenAI هر لحظه ممکن است به دلیل منطقه، بررسی یا مسدود شود.

راه دوم: کلید API نِت اَرز با پرداخت تومانی

API هوش مصنوعی نِت اَرز یک درگاه سازگار با OpenAI است؛ یعنی همان SDK رسمی OpenAI با تغییر آدرس پایه کار می‌کند و پشت این آدرس، علاوه بر مدل‌های OpenAI، مدل‌های بقیهٔ شرکت‌ها هم در دسترس‌اند. مراحل به این سادگی است:

1. وارد پنل API شوید و اعتبار بخرید. حداقل شارژ ۱۰۰٬۰۰۰ تومان است، ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده جداگانه اضافه می‌شود و اعتبار به دلار روی حساب می‌نشیند. پرداخت با کیف پول نِت اَرز یا درگاه زرین‌پال انجام می‌شود.
2. یک پروژه بسازید (مثلاً «ربات پشتیبانی») و داخل آن یک کلید. کلید با پیشوند sk-ntz-v1- فقط یک بار نمایش داده می‌شود.
3. آدرس پایه را در کد خود به https://netarz.ir/api/ai/v1 تغییر دهید.

ساده‌ترین تست با curl:

curl https://netarz.ir/api/ai/v1/chat/completions \
  -H "Authorization: Bearer sk-ntz-v1-..." \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{
    "model": "gpt-5-mini",
    "messages": [{"role": "user", "content": "سلام! یک جمله دربارهٔ تهران بگو."}]
  }'

همان درخواست در Python با SDK رسمی OpenAI و خروجی استریم:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(base_url="https://netarz.ir/api/ai/v1", api_key="sk-ntz-v1-...")

stream = client.chat.completions.create(
    model="gpt-5-mini",
    messages=[{"role": "user", "content": "یک ایمیل رسمی برای پیگیری فاکتور بنویس."}],
    stream=True,
)

for chunk in stream:
    delta = chunk.choices[0].delta.content
    if delta:
        print(delta, end="", flush=True)

و در Node.js:

import OpenAI from "openai";

const client = new OpenAI({
  baseURL: "https://netarz.ir/api/ai/v1",
  apiKey: process.env.NETARZ_AI_KEY,
});

const completion = await client.chat.completions.create({
  model: "gpt-5-mini",
  messages: [{ role: "user", content: "سه عنوان برای مقالهٔ سئو دربارهٔ کفش ورزشی پیشنهاد بده." }],
});

console.log(completion.choices[0].message.content);

کدام مدل OpenAI برای کدام کار؟

اشتباه رایج تازه‌کارها این است که برای همه چیز قوی‌ترین مدل را انتخاب می‌کنند و بعد از صورت‌حساب تعجب می‌کنند. نرخ‌های زیر قیمت رسمی OpenAI برای هر یک میلیون توکن در زمان نگارش است و صرفاً برای مقایسهٔ نسبی آورده شده؛ قیمت تومانی نِت اَرز برای هر مدل در صفحهٔ مدل‌ها لحظه‌ای درج می‌شود.

قاعدهٔ عملی ما: با gpt-5-mini شروع کنید، خروجی را روی نمونه‌های واقعی بسنجید و فقط جایی که کیفیت کم می‌آورد به gpt-5 ارتقا دهید. برعکسش هم صادق است؛ برای کارهای تکراری مثل دسته‌بندی تیکت، gpt-5-nano اغلب کافی است و یک‌پنجم هزینه دارد.

مهاجرت کد موجود

اگر کدتان از قبل با OpenAI کار می‌کند، فقط دو چیز عوض می‌شود: آدرس پایه و کلید. استریم، فراخوانی ابزار (function calling)، خروجی ساخت‌یافتهٔ JSON، ورودی تصویر و مسیر جدید Responses همه از درگاه عبور می‌کنند. اگر از کتابخانه‌هایی مثل LangChain یا LlamaIndex استفاده می‌کنید، همان تنظیم base_url در کلاس مدل OpenAI کافی است. دو توصیهٔ کوچک: نام مدل را از متغیر محیطی بخوانید تا بدون انتشار نسخهٔ جدید بتوانید مدل را عوض کنید، و برای درخواست‌ها زمان انتظار مشخص بگذارید تا در صورت کندی ارائه‌دهنده، کاربرتان معطل نماند. جزئیات هر مسیر و پارامترهای پشتیبانی‌شده در مستندات فنی آمده است.

کنترل هزینه و امنیت کلید

• برای هر محیط یک کلید جدا بسازید و برای کلید عملیاتی سقف هزینه و IP مجاز تعیین کنید.
• کلید را هرگز در کد سمت کاربر، اپ موبایل یا مخزن عمومی قرار ندهید؛ همیشه از سرور خودتان فراخوانی کنید.
• پارامتر max_tokens را برای هر کاربرد منطقی تنظیم کنید؛ خروجی چند برابر ورودی قیمت دارد.
• گزارش مصرف را هفتگی به تفکیک مدل ببینید؛ معمولاً یک یا دو مسیر بیشتر هزینه را می‌سازند و همان‌ها را باید بهینه کرد.
• درخواست ناموفق هزینه ندارد؛ پس برای خطاهای موقت، تلاش مجدد با فاصلهٔ کوتاه ضرری ندارد.

اشتباهات رایج

سه اشتباه را بارها دیده‌ایم. اول، تلاش برای استفاده از اکانت ChatGPT Plus به‌عنوان API؛ این کار هم فنی نیست و هم خلاف قوانین سرویس است و اکانت را از دست می‌دهید. دوم، خرید «کلید اشتراکی» از کانال‌های ناشناس؛ چنین کلیدی هر لحظه ممکن است باطل شود و مصرف دیگران روی سهمیهٔ شما می‌نشیند. سوم، انتخاب مدل فقط بر اساس نام؛ نسخهٔ mini یک مدل جدید معمولاً از نسخهٔ کامل نسل قبل هم بهتر است و چند برابر ارزان‌تر.

یک آزمایش پنج‌دقیقه‌ای پیش از مهاجرت کامل

پیش از اینکه کل ترافیک محصول را روی مسیر جدید بیندازید، این آزمایش ساده را انجام دهید. بیست درخواست واقعی از لاگ محصولتان بردارید، همان‌ها را یک بار از مسیر فعلی و یک بار از مسیر نِت اَرز بفرستید و سه چیز را مقایسه کنید: متن پاسخ، بخش usage (تعداد توکن باید تقریباً یکسان باشد، چون مدل همان مدل است) و زمان پاسخ. اگر از استریم استفاده می‌کنید، زمان رسیدن اولین تکه را هم اندازه بگیرید. بعد کلید عملیاتی را با سقف هزینهٔ هفتگی و IP سرور بسازید و ابتدا ده درصد ترافیک را منتقل کنید. گزارش مصرف پنل را بعد از یک روز ببینید؛ اگر عدد با برآورد شما می‌خواند، بقیه را منتقل کنید. کل این فرایند معمولاً کمتر از یک ساعت کار واقعی است و از هر بحث نظری دربارهٔ «کدام مسیر بهتر است» مطمئن‌تر جواب می‌دهد. جزئیات پارامترها و کدهای خطا در مستندات فنی آمده و اگر در کنار API برای تیم خودتان اشتراک چت هم لازم دارید، دستهٔ اکانت هوش مصنوعی را ببینید.

جمع‌بندی

برای بیشتر پروژه‌های جدید، کلید API هوش مصنوعی نِت اَرز کوتاه‌ترین راه است: پرداخت تومانی، فعال‌سازی فوری، همان SDK و امکان جابه‌جایی به مدل‌های شرکت‌های دیگر بدون تغییر کد. اگر زیرساخت OpenAI دارید یا قابلیت خاص حساب می‌خواهید، شارژ حساب خودتان همچنان گزینهٔ معتبری است. هر مسیر را انتخاب کردید، با یک شارژ کوچک شروع کنید، مدل سبک را اول امتحان کنید و قیمت لحظه‌ای را پیش از تصمیم نهایی ببینید.